მეტაფიზიკური ზედაპირები – ლევან მინდიაშვილის ინტერვიუ ირაკლი ბუგიანთან

DSC_1995_lowres  DSC_2019_lowres

ლევან მინდიაშვილი – დასაწყისისთვის შენს სამუშაო პროცესზე ვისაუბროთ; როცა იწყებ, იცი უკვე რას აკეთებ და მეთოდოლოგიურად მიჰყვები იდეას, თუ ინტუიცურია შენი პროცესი?

ირაკლი ბუგიანი –  იცი, ამ ბოლო დროს როცა ვმუშაობ, არ მაქვს ასე  დაგეგმილი სამუშაო. ძირითადად ვიწყებ ხოლმე ტილოების გაფერადებას და არ ვიცი ზუსტად რას ვაკეთებ. ხანდახან რაღაცას დავიწყებ და ვხედავ რომ არ გამოდის, გადავდებ და ახალს ვიწყებ; მომწონს კიდეც როცა ფენები ედება ტილოს, ზოგჯერ ნახატის რაღაც დეტალი ჩანს, რასაც მერე სხვანაირი აბსტრაჰირება, ინტერპრეტაცია შემოაქვს ხოლმე. თავიდან ბოლომდე არასდროს მაქვს მოფიქრებული ნახატი, ნამუშევარი ყოველთვის  თვითონ მეუბნება რა სჭირდება მას. ამოსავალი წერტილი ისევ ჩვენი ხედვა და ცნობიერი აღქმაა: რას ვუყურებთ? ვინ არის ვინც უყურებს და რას აღიქვამს? სურათი თითქოს რაღაც ხვრელია სამყაროში, ამასთანავე ნაცნობი ფორმაცაა, მინიშნებაა.

15

ლ.მ. –  ნურდანი თავის ტექსტში აღნიშნავს, რომ შენ თვითონვე ამზადებ ტილოს, რადგან ტილო, როგორც იმიჯის მატარებელი, ძალიან მნიშვნელოვანია შენთვის.

*კატალოგის ტექსტი გამოფენისათვის 191°S im Weltkunstzimmer, Hans-Peter-Zimmer Foundation, დუსელდორფი (2015)

ი.ბ. – კი, ნამდვილად ასეა. თავის დროზე ბევრი ექსპერიმენტი ჩავატარე. სხვადასხვა ტექნიკასა და მასალაში, მაგრამ, საბოლოოდ, ისევ ამაზე შევჩერდი. ტილო მაინტერესებს როგორც ობიექტი – სწორხაზოვანი, მართკუთხა ფორმა. აი, აქ, შიგნით, მინდა რომ რაღაც დავარღვიო, რაც საინტერესო იქნება.

ლ.მ. – თავად ტრადიციული ფერწერის ლიმიტებია შენთვის ამოსავალი წერტილი? ხელოვნების ისტორიას რომ გადავხედოთ, ტრადიციული ფანჯრის იდეა მახსენდება, უხეშად რომ მოვხაზოთ, იმპრესიონიზმამდე ხელოვნება მოიაზრებოდა როგორც არსებული, ხილული სამყაროს ასლი ანუ იმიტაცია და იმპრესიონიზმის შემდეგ კი, ფერწერა მოიაზრებოდა როგორც ფანჯარა სხვა, უხილავ სამყაროში.

ი.ბ. – ზუსტად ეს მეორე თეორია მაინტერესებს, როცა ნამუშევარი იძლევა მეტაფიზიკურ სიბრტყეს სხვა სამყაროში და ნებისმიერ მაყურებელს შეუძლია ინდივიდუალურად მიუდგეს და ასევე აძლევს მას ჩაღრმავების საშუალებას. არ მინდა მკვეთრად განსაზღვრული სტრუქტურები. მასალაც ძალიან საინტერესოა ჩემთვის, თვითონ ტილოს სტრუქტურა და საღებავის ფენებიც. ამ ეტაპზე მინდა, რომ თითოეული ნამუშევარი განსხვავდებოდეს ერთმანეთისგან, თუმცა გინდა არ გინდა, რაღაც ეტაპზე ნამუშევრები ემსგავსებიან ერთმანეთს და ერთ ჯგუფად, სერიად ყალიბდებიან.

44

ლ.მ. – რა უფრო გაინტერესებს, კონტრასტებზე აგებული პროცესი, როდესაც ერთმანეთის საპირისპირო ნამუშევრებს აკეთებ და სხვადახვა სივრცეებს ეხები, თუ ამ კონტრასტებს შორის არსებულ, რაღაც საერთო სივრცეს ეძებ?

IMG_8422   IMG_8423

ი.ბ. – ჩემთან ყოველთვის რაღაც იცვლება, მე თვითონ სულ ვიცვლები და ამიტომ მგონია, რომ სახელოსნო არის სივრცე, სადაც ექსპერიმენტები უნდა დაუშვა. ადრე, დასაწყისში, როცა კონცეპტუალურადაც და ცნობიერადაც უფრო გამართულად  დავიწყე ხატვა, უფრო სერიებზე ვფიქრობდი, თუმცა შიგადაშიგ ყოველთვის მქონდა ექსპერიმენტები, მცდელობები. ახლა პირიქით, ცნობიერად მაინტერესებს ის კონტრასტები, რაც შენ აღნიშნე. მომწონს ერთმანეთისგან განსხვავებულ ნამუშევრებს რომ ვაკეთებ, თუმცა მათ რაღაც საერთო ხელწერა მაინც აქვთ.

ძალიან მაინტერესებს სიზმრის რეალობა და რაც ყველაზე ნაკლებად მაინტერესებს არის ჩვენს ირგვლივ არსებულ სამყაროში მიმდინარე “აქტუალურ” მოვლენებზე რეაგირება. მე უფრო იმ მიკროკოსმოსს ავსახავ, რაც ჩემ შიგნით ხდება. უფრო მიკრო ზუმია ვიდრე რამეზე კომენტარი ან რაიმეს კრიტიკა. თვითონ ეს არის ჩემი სთეითმენთი, ის როგორადაც მე აღვიქვამ სამყაროს. თუნდაც ხეს რომ დავხატავ და არა ტერორისტულ აქტს, რომელიც ამ წუთას არის აქტუალური. როდესაც კოლაჟებს ვაკეთებდი, ისინი უფრო პოლიტიკური ნამუშევრები იყო, ყველაფერი ძალიან ზუსტად გააზრებული და ნაფიქრი – სად რა ტექსტი უნდა ყოფილიყო და რის მერე, სხვადასხვა სოციალური თუ პოლიტიკური შრეების პრობლემები. შემდეგ, რაღაც პერიოდი საერთოდ უარვყავი ფერწერა და მხოლოდ ვაწებებდი, მაგრამ მერე მივხვდი, რომ  სმენა, ხედვა, აღქმა მნიშვნელოვანი შეგრძნებებია და განსაკუთრებით მათი ხაზგასმა მინდა.

a_191_1417167749787977

ლ.მ. – ადრეც აღვნიშნე შენ ნამუშევრებთან მიმართებაში, განსაკუთრებით ახალ ნამუშევრებს ვგულისხმობ, რომ  ერთგვარად ეხმიანები ფერწერის წარსულს და მის ისტორიას. რამდენად მნიშვნელოვანია შენთვის იყო ისტორიის თუ გამოცდილების ნაწილი. არიან არტისტები – არ აქვს მნიშვნელობა უფროსი თუ უმცროსი თაობის – ვისთანაც ერთგვარ სიახლოვეს გრძნობ, ვისთანაც დიალოგი გაქვს?

ი.ბ. – იცი, ხდება ხოლმე, როცა ვხატავ უცბად მივხვედრილვარ, რომ ეს ადრე სადღაც მქონია ნანახი, ან რაღაცის გაკეთება ძალიან მდომებია და მერე უცბად ვიღაცასთან მინახავს. თუმცა, ინსპირაციას უფრო ხშირად სხვა დარგებიდან ვიღებ, კინოდან ან მუსიკიდან.

38

ლ.მ. – დუსელდორფის სცენა რაიმე ინსპირაციას გაძლევს? ან რამდენად გრძნობ თავს იმ პროცესების ნაწილად, რაც იქ ხდება ახლა?

ი.ბ. – რა თქმა უნდა, არის რაღაც კულტურული სცენა დუსელდორფში, თუმცა საკმაოდ კონსერვატიული გარემოა. საერთაშორისო დონის და მნიშვნელობის გამოფენებიც ეწყობა, მაგრამ რამდენად ჩართული ვარ მე ამ პროცესში, ეს ცალკე თემაა, მე უფრო ჩემი მიკრო კოსმოსი მაქვს.

5U3A8085

ლ.მ. – როგორც არ უნდა განყენებულად გრძნობდე თავს, მე მაინც ვიტყოდი, რომ რასაც შენ ახლა აკეთებ, საკმაოდ მჭიდროდ და ნათლად ეწერება იმ საერთო სურათში, რაც დღეს ზოგადად ფერწერაში ხდება. მაინც მგონია, რომ ქვეცნობიერად, იმ პროცესების ნაწილი ხდები, რომელშიც ცხოვრობ და შენ გარშემო არსებობს.

და აქაურობა – საქართველო – რაიმე იმპულსს გაძლევს, რაიმეს ცვლის?

ი.ბ. – რა თქმა უნდა, კი, ყველაფერი ახდენს გავლენას. მით უმეტეს ემოციური მდგომარეობა, ის ემოციური მომენტები, როცა ახალ რაღაცას აღმოაჩენ, ახალ სიმართლეს დაინახავ. საბოლოო ჯამში, ფერწერაც იმ შინაგანი გააზრებების გამოხატულებაა, რაც ყველაფერს, ერთად აღებულს, ფილოსოფიურ ბაზისს უქმნის.

ლ.მ. – შენი პეიზაჟების უმრავლესობაში ადამიანის ნაკვალევი არ ჩანს.

ი.ბ. – კი, შეგნებულად არ მინდოდა, თუმცა “სოვიეტიკუმში” არის ადამიანის ნაკვალევი. შენობები ხომ ადამიანის ნაკვალევია. ვფიქრობ, როცა ადამიანს გამოსახავ, ეს უკვე სხვა მესიჯია, უკვე სხვა რაღაცას ამბობს ნამუშევარი. ზოგადად ხომ აღქმაზე და დაკვირვებაზე ვსაუბრობთ, რასაც ადამიანი ახორციელებს და როცა თავად ადამიანი – დამკვირვებელია გამოსახული, ეს უკვე სხვა მესიჯის მატარებელია.

26

ლ.მ. – რა გაინტერესებს, პეიზაჟი, როგორც თავად პეიზაჟი, თუ სუფთა მეტაფორული ფორმა?

ი.ბ. – კი, უფრო მეტაფორებია, ადგილები სადაც მივისწრაფვი რომ ვიყო, ან სივრცე. ეს არ არის რაღაც ადგილის ასახვა. ცოტა კიჩთან თამაშიც არის ჩემთვის, თუნდაც ისეთი ბანალური თემებით, როგორიცაა ზღვა. ეს ზღვარი და თემებთან თამაში მაინტერესებს. ვფიქრობ კიდეც, რომ ხელოვნება ცოტა კიჩსაც უნდა ეთამაშებოდეს.

ლ.მ. – გლობალიზაციამ და ინტერნეტის მასობრიობამ თავისთავად იმიჯის გლობალიზაციაც გამოიწვია. ის ერთგვარ ანბანად თუ ლექსიკონად იქცა და დღეს ხელოვანი მათ თავისუფლად იყენებს და აზრს თუ მნიშვნელობას საკუთარი კონტექსტიდან გამომდინარე უქმნის. აგრეთვე არის ერთგვარი „ცაიტგაისტიც”, რომელიც ახლა უფრო თვალშისაცემია ინტერნეტზე წვდომის გამო, თორემ ისტორიულად ისედაც ვიცით შემთხვევები, როცა ერთი და იგივე მიმდინარეობები აღმოცენებულან სხვადასხვა კონტინეტზე ერთმანეთისგან აბსოლუტურად დამოუკიდებლად. ამ გადმოსახედიდან, იმიჯის ავტორობა შენთვის რას ნიშნავს?

ი.ბ. – ძალიან რთულია ამაზე ლაპარაკი… ვფიქრობ, რომ არტისტმა საკუთარი სათქმელი უნდა თქვას. თუმცა შეიძლება ვიღაც ადგეს და პირდაპირ დახატოს თუნდაც ვან გოგის ნამუშევრები, მაგრამ მაინც საკუთარი იყოს. მაგალითად, როგორც ადრიან გენიე აკეთებს.

ლ.მ. – ახლა უკვე ციტირებაზე საუბრობ, რაც საკმაოდ გავრცელებული სტრატეგიაა.

ი.ბ. – ავტორობა ჩემთვის ნიშნავს, ჩაუღრმავდე საკუთარ თავს და დაინახო ვინ ხარ სინამდვილეში. რაღაც გავლენებს, რა თქმა უნდა, ვერ გაექცევი, ქუჩაში რომ მიდიხარ და რაღაც რეკლამას ხედავ, იმანაც კი შეიძლება გავლენა იქონიოს შენზე. ინტერნეტისგანაც ცოტა შორს ვარ, თუკი რამე ან ვინმე მაინტერესებს, მირჩევნია ბიბლიოთეკაში წავიდე და იქიდან გამოვიტანო წიგნი. ბოლო დროს განსაკუთრებულით მაინტერესებს ძველი კულტურები. ფერწერებიც გავაკეთე, მაგრამ ჯერ ჩემი არ არის, ჯერ ზუსტად არ ვიცი რას გავაკეთებ ამასთან დაკავშირებით. შეიძლება ეს ინსპირაციასაც მაძლევს, თუმცა ჯერ არ ვიცი. მე ვიტყოდი, ციტირებას რომ აკეთებ, ესეც შენია. ციტირება საოცარი სტრატეგიაა.

1 1

ლ.მ. – “სიახლის” იდეა მნიშვნელოვანია შენთვის?

ი.ბ. – კი, რა თქმა უნდა, ძალიან მნიშვნელოვანია. პრინციპში, რაც მართლა შენია ის ახალია. იმიტომ არის ხელოვნება საინტერესო, რომ ყველა ნამუშევარი განსხვავებულია. “ახალი” და “შენი” ზუსტად იმას ნიშნავს, რომ მახვილი შინაგანზე გააკეთო. ხელოვნება არის შენ მიერ შექმნილი ახალი – იქნება ეს სამყარო თუ სთეითმენთი. ხელოვანს აუცილებლად პროტესტი, შეუთავსებლობა უნდა ჰქონდეს გარემოსთან – აქედან გამომდინარე მოქმედებდეს და ქმნიდეს საკუთარ ნამუშევარს. ხელოვნება საკუთარი თავის თერაპიაცაა. ისტორიულად რომ გადავხედოთ, ხელოვნებას სჭირდებოდა წნეხი ან პრობლემა. როცა რაღაც პრობლემა ან დისკომფორტია, სწორედ ის ხდება იმპულსი და დასაწყისი შემოქმედებისთვის.

ლ.მ. – პრობლემები ახსენე, და ბოლო დროს აქტუალური გახდა ის პერიოდი და ისტორიული რეალობა, რაშიც ჩვენმა თინეიჯერობის პერიოდმა გაიარა, 90-იანებს ვგულისხმობ. ამ გადმოსახედიდან, იმ პერიოდმა შენზე გავლენა იქონია, თუ რაღაც გაუცხოებულ გარე პროცესად დარჩა?

ი.ბ. – კი, რა თქმა უნდა, იქონია. შეიძლება პირდაპირი გაგებით არ ვრეაგირებ მაგ პერიოდზე თუ პრობლემებზე. ბავშვობაც რა არის?  ჩვენ  ხომ ვიყავით ის ბაშვები, მაგრამ უკვე აღარ ვართ, მოგონება დაგვრჩა საკუთარ თავზე. ახლა ჩემი ძველი ჩანახატები ამოვქექე, კარლსრუეში პირველ-მეორე კურსზე რომ ვაკეთებდი და რაღაცები აღმოვაჩინე საერთო იმასთან, რასაც ახლაც ვაკეთებ, ანუ რაღაც საერთო ხაზი რჩება. მახსოვს, შენც ამბობდი ადრე, რომ ყველა მხატვარს ერთი თემა აქვს და სხვადასხვანაირად ავითარებს დროის მანძილზე.

33

ლ.მ. – მე ვფიქრობ, რომ შენი თემა თავად ფერწერაა, როგორც დამოუკიდებელი მედიუმი და მისი ისტორია.

ი.ბ. – მე, ძალიან ბანალურადაც რომ ჟღერდეს, თავად აქტიც კი მიყვარს, უშუალოდ ტილოზე საღებავის დადების მომენტი. შეიძლება მხოლოდ პროცესიც მაინტერესებს და სხვა არაფერი. რაღაც პერიოდი იმასაც ვფიქრობდი, რომ ფერწერა ეს არის ზედაპირის ინტელექტუალურად დასვრა; სვრი ზედაპირს, ოღონდ ბევრს ფიქრობ იმაზე, თუ როგორ დათხუპნო.

2

ლ.მ. – აქედან გამომდინარე, შენთვის შედეგია უფრო მნიშვნელოვანი თუ თავად პროცესი? ან სხვანაირად რომ გკითხო – შენ რა უფრო გაინტერესებს, ის, რაც საბოლოოდ ტილოზე რჩება, თუ ის უხილავი გამოცდილება, რაც ამის შემდეგ იწყება?

ი.ბ. – რა თქმა უნდა, მეორე, რადგან ნამუშევარი თუ დასრულდა, ის მიდის ჩემგან და აღარ მაინტერესებს. უფრო სხვა, ახალი რაღაცის გაკეთება მინდება. ინსპირაციას ხშირად ბავშვებისგან ვიღებ, საკუთარი შვილებისგან და მოსწავლეებისგანაც. მაოცებს როგორ უშუალოდ და დაუფიქრებლად შეუძლიათ გასაოცარი რაღაცის გაკეთება. ხშირად მათგან ბევრ რამეს ვსესხულობ ხოლმე.

iy

 

ლევან მინდიაშვილი

ოქტომბერი, 2016

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *